Lưu cách bảo thành mẫu dùng lại

viết cho người đã có vài câu bảo AI dùng được

Bài này nói về chuyện giữ lại câu lệnh đã chạy được, để lần sau mở ra dùng ngay, không phải nghĩ lại từ đầu.

Giả sử máy bạn có một tệp ghi chú tên “câu lệnh hay”, chép từ mạng về hơn trăm câu. Sáng thứ Hai cần soạn công văn trả lời một đối tác, bạn mở tệp ra, cuộn một lúc, không câu nào khớp mẫu công văn công ty mình.

Thế là bạn gõ lại từ đầu, y như tuần trước. Dán mẫu công văn vào. Dặn lại “xưng là Công ty, đừng xưng chúng tôi”. Dặn lại câu mở đầu mà sếp bạn hay gạch. Bản ra dùng được, và bạn vừa mất đúng chừng ấy công như lần trước.

Kho có thêm trăm câu nữa cũng không đỡ được việc này, vì chưa câu nào trong đó từng làm việc của bạn. Câu đáng giữ là câu bạn đã gõ, đã sửa, đã chạy ra bản dùng được, cộng mấy lời dặn bạn cứ phải nói lại.

Bạn phải dặn lại mãi còn vì nó không nhớ. Khoá AI Capabilities and Limitations của Anthropic giải thích: AI chỉ làm theo thứ đang nằm trong cuộc trò chuyện, và điều bạn dạy nó ở cuộc này thì sang cuộc mới nó không mang theo. Lời bạn sửa tuần trước, tuần này nó không biết.

Đổi đúng một chỗ

Đừng lưu câu hay của người khác. Lưu câu của chính bạn, sau lần thứ ba.

Mốc “lần thứ ba” là quy ước của kênh này. Anthropic đặt mốc sớm hơn. Trong bài Some practical ways to get started (khoá Building Effective Human Agent Teams, đăng trên academy.claude.com), họ viết: “When you explain the same thing twice, turn it into written instructions for the agent.” Tôi tạm dịch: khi bạn giải thích cùng một điều tới lần thứ hai, hãy viết nó thành hướng dẫn cho con AI đang làm việc đó.

Kênh này chờ thêm một lần. Lần thứ hai mới có hai bản để so, dễ tưởng chi tiết riêng của lần đó là phần cố định. Tới lần thứ ba, bạn đủ bản để thấy phần nào lần nào cũng giống, phần nào lần nào cũng đổi. Bản tiếng Việt khoá Claude 101 trên trang cộng đồng claude.vn cũng đặt mốc ba lần.

Cùng một việc, hai cách giữ

01 Việc làm tới lần thứ ba thì dừng lại lưu câu lệnh

Nhìn vào phần chuẩn bị là biết mình đang lặp. Mỗi lần mở cuộc trò chuyện mới, bạn lại dán file, kể lại bối cảnh, dán lại bản mẫu, dặn lại mấy câu y như lần trước. Làm vậy tới lần thứ ba thì dừng lại, đừng gõ lần thứ tư.

Chưa biết việc nào đang lặp thì bắt đầu từ danh sách những việc tuần nào cũng làm lại. Đã thử cách bắt nó hỏi trước khi viết và thấy chạy thì câu đó là thứ đầu tiên đáng lưu.

02 Tách phần cố định và ô trống

Mở lại ba lần bạn đã giao việc đó, đặt cạnh nhau. Chữ nào lần nào cũng giống thì giữ nguyên. Chữ nào mỗi lần một khác (tên đối tác, ngày, số, nội dung cần trả lời) thì thay bằng một ô trống trong ngoặc vuông, kiểu [tên đối tác].

Rồi thêm hai thứ. Một là những lời sửa bạn cứ phải nói lại, đúng thứ nó không nhớ; khoá Introduction to Claude Cowork của Anthropic cũng khuyên đưa lời sửa lặp lại vào hướng dẫn chung. Hai là một bản bạn đã làm và thấy tốt, để nó có cái mà bám. Ngoài ra đừng nhồi thêm.

Khung mẫu có nút chép ở cuối bài. Dòng cuối của khung bắt nó hỏi khi thiếu thông tin; nên hỏi gì cho từng loại việc thì bài ba câu bắt AI hỏi lại đã có.

Nhờ nó dựng mẫu cho bạn

Ngồi so ba bản mà nản thì để nó làm. Khoá Claude 101 của Anthropic chỉ cách: nói cho AI biết mình muốn đóng gói cách làm nào, rồi trả lời các câu nó hỏi.

03 Để ở chỗ bạn mở ra ngay được

Mẫu phải tìm mới thấy thì lần sau bạn lại gõ tay. Có ba chỗ để. Hai chỗ sau theo mô tả trong khoá Claude 101 và Cowork của Anthropic:

• Một tệp mẫu của riêng bạn. Dùng được với mọi AI trò chuyện, mở ra chép vào.
• Hướng dẫn chung. Bản dặn áp cho mọi cuộc trò chuyện: bạn là ai, làm gì, muốn nhận kết quả ra sao. Không cần đủ ngay từ đầu.
• Project và Skill. Project giữ tài liệu và hướng dẫn cho một mạch việc chạy dài. Skill là cách làm, gọi ra khi gặp đúng loại việc.

Bài Working with skills (khoá Claude 101, đăng trên academy.claude.com) phân biệt hai thứ sau bằng một câu: “projects store knowledge, skills perform tasks”, tạm dịch: project giữ kiến thức, skill làm việc. Nói kiểu văn phòng thì project là tủ hồ sơ của một mạch việc, skill là tờ hướng dẫn cách làm một việc. Mẫu bạn vừa tách ở bước 02 thuộc loại sau.

Mỗi công cụ gọi mấy chỗ này một tên và giao diện hay đổi, nên bài không chỉ chỗ bấm. Với bậc này, một tệp mẫu là đủ.

Đặt tên theo việc, không theo công cụ

“Mẫu công văn trả lời đối tác” thì tìm ra ngay, còn “câu lệnh ChatGPT số 3” thì ba tháng sau bạn không nhớ nó làm gì. Bản mẫu kèm theo phải là bản mới nhất, vì để bản cũ thì nó bám theo cái cũ.

04 Sửa mẫu mỗi lần nó hỏng

Mỗi lần bản ra hỏng một chỗ và bạn phải dặn thêm, đừng chỉ dặn trong cuộc trò chuyện đó. Mở mẫu ra, thêm đúng một dòng để lần sau nó có sẵn.

Trước khi tin mẫu, thử nó trên việc bạn đã biết đáp án. Khoá Claude 101 gợi ý gom 5 đến 10 bản bạn từng làm cho cùng một việc, cho AI làm lại với cùng dữ liệu rồi so với bản của bạn. Lệch chỗ nào thì sửa mẫu chỗ đó. Mẫu định đưa đồng nghiệp dùng càng phải thử, vì họ hỏi khác và đưa file khác bạn.

Chỗ dễ làm hỏng

Hai kiểu hỏng dưới đây là tình huống giả định.

Kiểu một: lưu mẫu từ lần đầu. Giả sử bạn vừa có một bản công văn ưng ý và lưu ngay nguyên văn làm mẫu. Tuần sau dùng lại, bản mới vẫn mang tên đối tác cũ ở một đoạn giữa, vì chữ đó nằm trong mẫu mà bạn chưa nhận ra nó là phần phải đổi.

Kiểu hai: mẫu phình ra. Lần nào hỏng cũng thêm dòng, vài tháng sau mẫu dài hai trang. Khoá AI Capabilities and Limitations lưu ý: thông tin quan trọng nằm giữa tài liệu dài dễ bị lướt qua. Thêm dòng thì rà luôn dòng nào đã thừa, và đưa lời dặn không được sai lên đầu mẫu.